Menstruatiearmoede: 4 feiten over menstruatie, stigma en het belang van aandacht hiervoor

Menstruatiearmoede treft meer dan 500 miljoen vrouwen en meisjes wereldwijd. Het betekent geen toegang hebben tot menstruatieproducten, veilige sanitaire voorzieningen, of de informatie die nodig is om de menstruatie waardig te doorstaan. Door stigma en ongelijkheid heeft het ernstige gevolgen voor gezondheid, onderwijs en kansen.

Hieronder belichten we vier belangrijke feiten over menstruatiearmoede – en waarom er een einde aan moet komen.

1. Menstruatie is omgeven door stigma

Er zijn wereldwijd meer dan 5.000 uitdrukkingen om het woord “menstruatie” te vervangen: “die tijd van de maand”, “ongesteld zijn”, “het rode alarm”…

Maar waarom zeggen we het niet gewoon zoals het is, en gebruiken we gewoon het woord “menstruatie”? We praten er zelden over – zo zeldzaam dat 2 op de 3 meisjes in Bangladesh van 13 jaar of jonger niet wisten wat menstruatie was voordat ze het kregen (Bron: UNICEF, 2022).

“Vroeger dachten we dat als een vrouw een boom aanraakte tijdens haar menstruatie, het fruit eraf zou vallen.” – Een vader in Oeganda

Waarom? Omdat menstruatie niet als natuurlijk wordt gezien, maar als iets vies. In sommige landen worden vrouwen als onrein beschouwd tijdens hun menstruatie. Soms worden ze gezien als een bron van ongeluk. Dit geeft vrouwen een schaamtegevoel – en in sommige culturen worden ze zelfs van hun vrijheid beroofd.

“Ik kreeg mijn eerste menstruatie op 11-jarige leeftijd. Er werd me verteld dat ik me 7 dagen lang verborgen moest houden. Het was als een gevangenis.” – Lalit, Nepal

2. Menstruatiearmoede is een wereldwijd probleem

Meer dan 500 miljoen vrouwen en meisjes wereldwijd leven in menstruatiearmoede. Dit betekent dat ze zich geen menstruatieproducten en sanitaire voorzieningen kunnen veroorloven of er geen toegang toe hebben om hun menstruatie waardig te doorstaan.

Dit is een probleem dat mensen over de hele wereld treft, ook in Nederland, waar één op de acht menstruerende mensen wel eens te maken heeft gehad met menstruatiearmoede (Bron: Women Inc).

Het gevolg? Mensen gebruiken vaak zelfgemaakte bescherming: kranten, oude doeken, bladeren of stukken matras. De gezondheidsrisico’s zijn enorm.

“Toen ik erachter kwam dat meisjes koeienmest gebruikten als menstruatiebescherming, schokte me dat.” – Een vader in Oeganda

3. Menstruatiearmoede houdt meisjes weg van school

In het Midden-Oosten en Noord-Afrika mist bijna één op de drie meisjes (30%) een deel van of de volledige schooltijd tijdens hun menstruatie (Bron: UNICEF, 2024). Dit kan te wijten zijn aan pijn, angst en schaamte, of een gebrek aan menstruatieproducten of sanitaire voorzieningen. Dit alles vergroot het risico dat meisjes uitvallen op school en houdt hen in een kwetsbare positie.

“De eerste keer dat ik mijn menstruatie kreeg, lachten mijn klasgenoten me uit. Er waren dagen dat ik helemaal niet meer naar school wilde.” – Francia, Madagaskar

4. Oplossingen voor menstruatiearmoede bestaan al

CARE strijdt al meer dan 80 jaar tegen alle vormen van ongelijkheid wereldwijd. Verandering is mogelijk – en oplossingen om periodearmoede te beëindigen werken al. Onze lokale teams, actief in meer dan 100 landen, ondernemen actie om:

• Ideeën te veranderen: we leggen mensen uit wat menstruatie is en waarom het belangrijk is dat meisjes naar school gaan. Ook leren we dokters, verpleegkundigen en mensen in dorpen en wijken meer over seksualiteit en gezondheid. Dit doen we in landen zoals de Democratische Republiek Congo, Madagaskar en Ethiopië.
• Toegang tot menstruele hygiëne te verbeteren: onze teams hebben bijvoorbeeld toiletten en watervoorzieningssystemen gebouwd in meer dan 250 scholen in Madagaskar en ongeveer 100 in Ethiopië, zodat duizenden jonge meisjes hun opleiding kunnen voortzetten.
• Menstruatiearmoede te bestrijden: vrouwen en meisjes te trainen in het maken van herbruikbare katoenen maandverbanden in de DRC en Madagaskar, en hygiënepakketten (inclusief menstruatieproducten, ondergoed en zeep) te geven aan vrouwen in humanitaire crises, zoals in Gaza, Libanon, Oekraïne en Somalië.

“In het begin wist ik niet wat menstruatie was. Toen zei ik tegen mezelf: ‘Dat is mijn probleem niet.’ Dankzij CARE leerde ik begrijpen hoe moeilijk het is om elke maand je menstruatie te hebben, ook al is het iets natuurlijks. In de praatgroep leerde ik hoe ik herbruikbare maandverband kan maken ter vervanging van oude kleding die we daarvoor gebruikten. Nu help ik meisjes ze te maken.” – 18-jarige man, Nepal

Hoe u kunt helpen menstruatiearmoede te beëindigen

We kunnen menstruatiearmoede niet beëindigen zonder onze donateurs.

Wat je zelf kunt doen:

• Bewustwording vergroten door openlijk over menstruatie te praten en stigma te bestrijden.
• Doneren aan CARE – steun kan helpen menstruatieproducten te geven en sanitaire projecten te financieren.
• Aankmelde voor de nieuwsbrief en meer manieren ontdekken waarop vrouwen wereldwijd worden gesteund in hun strijd tegen armoede.