Waarom geld uitdelen op Sulawesi werkt

mobiele bank Sulawesi

CARE Nederland’s Wouter Bokdam was in de eerste week na de allesverwoestende tsunami ter plaatse in Indonesië. Wouter ondersteunde het plaatselijke kantoor met het ontwikkelen van projecten, zodat de getroffenen zo snel mogelijk de hulp kregen die zij het hardst nodig hadden. Nu de hulp in de tweede fase is beland, krijgen de slachtoffers zelf de tools in handen om hun leven op de rit te krijgen. Wouter  vertelt in dit blog hoe en waarom directe gelddonaties aan slachtoffers werken.

Ook maanden na de ramp is de verwoestende kracht van de tsunami nog goed zichtbaar

“In de eerste plaats gaat het om levensreddende hulp bieden:  zoals schoon drinkwater, hygiënepakketten en materialen om huizen te herstellen.” zegt Wouter. Nu, ruim zes maanden na de ramp, zijn de getroffen voorzien in hun eerste levensbehoeften en is het gevaar op uitbraak van ziektes verminderd.

We zien dat mensen zich nu focussen op het opbouwen van hun bestaan. Veel willen hun bedrijf of winkel (weer)  opstarten,
maar lopen tegen praktische problemen op zoals gebrek aan geld.Wouter Bokdam

 

-Wouter Bokdam

Eigen keuzes

“De eerste noodhulp leunde sterk op het binnenbrengen van hulpgoederen van buitenaf. Dat is logisch zo vlak na een ramp. Lokale markten werken niet of er is een gebrek aan goederen door de grote vraag. Nu, een half jaar na de ramp, zien we dat de lokale markten weer beginnen te werken en traditionele systemen langzaam op gang komen. CARE past daarom zijn hulp in deze fase aan, om de lokale markten te ondersteunen. Daarnaast willen we mensen helpen om hun eigen keuzes te kunnen maken hoe ze hun bestaan weer het beste kunnen oppakken. Voor de één is dat herstel van hun huis met metalen golfplaten, voor de ander is dat zaden en werktuigen om het land te bewerken. Daarnaast zien we dat veel mensen hun bedrijfjes en winkeltjes weer willen opstarten om een eigen inkomen te verdienen, maar geen geld hebben om een eerste investering te kunnen doen.

De behoeftes om het dagelijks leven weer zo goed mogelijk op te kunnen pakken, zijn dus heel verschillend. Het wordt steeds moeilijker om mensen op maat te kunnen helpen, zonder grote logistieke kosten. Over de afgelopen jaren hebben we gezien dat in deze fase het distribueren van geld aan de meest kwetsbare huishoudens de meest effectieve manier is om aan deze diverse vragen gehoor te geven. Mensen weten vaak zelf het beste wat ze nodig hebben. Bovendien wordt het geld uitgegeven op de lokale markt, wat een verder herstel en groei van de lokale markt stimuleert.

Hoe werkt dat, uitdelen van geld?

Stap1: inventarisatie en randvoorwaarden

Voordat het cash grants programma wordt ingezet, inventariseren de lokale CARE collega’s of de markt voldoende is hersteld. Het heeft namelijk niet veel zin om mensen geld te geven wanneer de producten die zij nodig hebben, niet te koop zijn of er vervolgens enorme inflatie ontstaat door schaarste. “Ook is veiligheid altijd een issue. We willen er zeker van zijn dat er geen onveilige situaties ontstaan, wanneer mensen cash geld ontvangen.

Om te voorkomen dat er donor afhankelijkheid ontstaat, of dat het geld negatieve impact op lokale salarissen en arbeidsmarkt heeft, heeft CARE strikte voorwaarden, die in lijn liggen met internationale standaarden en afspraken met de overheid. Zo moeten o.a ontvangers van het geld getroffen zijn door de ramp en zelf niet in staat zijn er boven op te komen. CARE werkt hierbij in de meest afgelegen dorpen, die tot op heden weinig hulp gekregen hebben. Criteria binnen zo’n dorp zijn bijvoorbeeld dat er kwetsbare gezinsleden zijn zoals gehandicapten, ouderen (>60) of zwangere of borstvoeding gevende vrouwen, of huishoudens waarbij er alleen een vrouw aan het hoofd staat.

Stap 2: de selectie van deelnemers en hoogte van het bedrag
Lokale overheden overzien het proces

De selectie gebeurt op een transparante manier, is publiekelijk toegankelijk en gebeurt in samenspraak met de dorpsbewoners en de lokale autoriteiten. Zo weet iedereen welke afwegingen er gemaakt worden en wie wel/niet in aanmerking komt. Een (anoniem) klachten mechanisme in de plekken waar we werken zorgt ervoor dat ook als we vertrokken zijn we weten of er onvrede is en of er fouten gemaakt zijn in het proces, zodat we deze kunnen herstellen.

De geselecteerde huishoudens krijgen tot maximaal 3 maanden een bedrag van rond de 70 Euro. Dit bedrag is gebaseerd op het minimum inkomen in de regio, en word vastgesteld in samenspraak met de lokale overheid en andere hulporganisaties zodat iedereen dezelfde bedragen hanteert in verschillende dorpen, om ongelijkheid en ontevredenheid te voorkomen. De ervaring leert dat 3 maanden vaak genoeg is om de basis behoeften te herstellen en economische activiteiten op te zetten die mensen er op de lange termijn bovenop helpen.

Stap 4: distributie

Wouter: “Er geldt een vast proces om alles in goede banen te leiden. Een gemeenschappelijk plein word afgezet met linten waar de ontvangers van het geld een aantal stappen doorlopen. Dit alles wordt overzien door dorpsbewoners, medewerkers van lokale overheden, CARE en de lokale partners om gezamenlijk te zorgen dat het proces transparant en ordelijk verloopt. Deelnemers moeten zichzelf eerst registreren, zodat we zeker weten dat het geld naar de juiste persoon gaat. Vervolgens wordt de deelnemer in de wachtruimte gevraagd om de gegevens een laatste maal  gevraagd de gegevens te controleren voordat het bankboekje wordt overhandigd. Hierbij is zowel mannelijke als vrouwelijke staf van de lokale organisatie aanwezig waar eventuele vragen, klachten of feedback aan terug gegeven kan worden. Met het gloednieuwe bankboekje in de hand gaat de deelnemer naar de mobiele bank op het plein om (een gedeelte) van het geld op te nemen. Door nauwe samenwerking van CARE met de lokale bank is het mogelijk gemaakt dat de mobiele bank regelmatig naar het dorp komt. Zo hebben de deelnemers van het programma een gemakkelijker, veiliger en vaker toegang tot hun eigen geld.

Het proces van gelddistributie in beeld:

 

Stap 5: monitoring

De deelnemers van het programma mogen het geld vrij besteden: aan het opzetten van hun eigen bedrijf, het repareren van hun huis en nog veel meer. Wel wordt er gekeken hoe mensen het hebben besteed en of dit hen daadwerkelijk verder heeft geholpen. Dit begint al bij het uitreiken van het bankboekje (is dit de juiste persoon?) en gaat door tot vele maanden daarna (wat is er met het geld bereikt?). Zo kunnen we het proces waar nodig aanpassen en verbeteren. “

“Ook vinden wij het natuurlijk fijn dat we donateurs in Nederland kunnen vertellen dat het geld dat zij hebben gedoneerd goed terecht is gekomen” zegt Wouter. Hij vervolgt:”Want dat is uiteindelijk waar we het allemaal voor doen. Het is prachtig om te zien hoe je mensen een stukje waardigheid kunt geven, door ze zelf de tools in handen te geven om hun leven weer op rit te krijgen.”