Nanyely koos er niet voor om Venezuela te verlaten. Haar dochter maakte die keuze voor haar.
De wind waait zachtjes door de bomen buiten een cultureel centrum in Quito, Ecuador. Het zonlicht valt op Nanyely Morales’ donkere krullen en ze knippert een paar keer voor ze begint te spreken over een periode in haar leven die veel minder kalm voelde dan haar leven nu in Quito. “Ik beloof altijd dat ik niet ga huilen als ik hierover praat,” zegt ze met een kleine glimlach. “Maar het is heel zwaar.”
Nany, zoals iedereen haar noemt, is 42 jaar en komt uit Caracas, Venezuela. Ze is moeder — en juist dat moederschap zette alles in beweging. Toen haar dochter Yancy 13 werd, sprak ze een wens uit waar geen kind ooit over na zou moeten denken.
Ze zei tegen Nany: “Mama, wij moeten weg uit Venezuela zodat ik kan eten.” Nany herinnert zich dagen waarop Yancy niet naar school kon omdat er geen eten was.
Yancy leefde ook met een hartprobleem waarvoor medische zorg nodig was, maar waar Nany in Venezuela geen betrouwbare toegang meer toe had. “Ze kreeg meerdere keren een beroerte op straat,” zegt Nany. “Ik smeekte haar om niet alleen met de bus te reizen. Ik wist dat ik haar gezondheid en stabiliteit moest bieden.”
Zes maanden later zette Nany de eerste stap om Yancy’s verjaardagswens uit te laten komen. Ze stapte alleen op de bus en liet Venezuela — en haar dochter — achter.
Een verhaal van miljoenen vrouwen
Nany’s verhaal staat niet op zichzelf. In het afgelopen decennium is Venezuela in een ongekende humanitaire crisis beland. Bijna 7,9 miljoen mensen hebben het land verlaten, gedwongen door honger, falende gezondheidszorg en het onvermogen om hun kinderen te geven wat zij nodig hebben. De meesten trokken naar buurlanden in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, op zoek naar veiligheid en een nieuwe start.
“Mensen vertrekken niet zomaar — het is noodzaak. We gingen weg vanwege de honger, vanwege onze kinderen, omdat zij een waardig leven verdienen.”
Nanyely Morales
Voor Nany betekende vertrekken dat zij iets moest achterlaten wat haar het dierbaarst was: haar dochter Yancy. Terwijl Yancy bij familie bleef, vertrok Nany samen met haar nicht. Het plan was simpel, maar zwaar: Ecuador bereiken, werk vinden, geld sturen en zo snel mogelijk herenigd worden met Yancy.
De oversteek naar Ecuador
Nany reisde met weinig. Haar documenten waren niet compleet en ze had geen warme kleding. “Venezuela is warm,” zegt ze met een zachte lach. “Ik wist niet dat Ecuador zo koud zou zijn.”
De reis werd steeds gevaarlijker. Ecuador voerde strengere regels in voor Venezolaanse migranten, waardoor velen zonder geldige papieren in onzekerheid raakten. Toen Nany bij de grens aankwam, keek de grenswachter naar haar verlopen identiteitskaart, schudde zijn hoofd en zij dat ze niet naar binnen kon.
“Zorg goed voor jezelf,” zei Nany tegen haar nicht. “Ik dacht: misschien komt mijn tijd nog wel. Ik ga terug naar mijn dochter en dan proberen we het opnieuw.”
Maar toen gebeurde er iets onverwachts. De grenswachter stond op, keek haar aan en zei: “Ga maar. Als iemand ernaar vraagt, hebben jij en ik elkaar nooit gezien.” Voor Nany voelde het als een klein wonder.
“Ik had alleen een tas met heiligenbeeldjes voor bescherming en drie kledingstukken: één jurk, een korte broek en ondergoed. Maar ik had geloof. Ik had geloof nodig voor mijn dochter, want dit was haar kans om te leven.”
Eerste dag, eerste vriendelijke gezichten
In het centrum van Quito komen elke dag felblauwe bussen aan met mensen die alles hebben achtergelaten op zoek naar veiligheid en stabiliteit. Nany stapte uit, bang en alleen, zonder te weten wat haar te wachten stond.
“Ik was bang om in de bus te stappen. Bang om alleen te lopen. Bang dat Ecuadorianen mij als een last zouden zien, als iemand die hier niet thuishoorde,” zegt Nany.
Maar die eerste dag ontmoette ze Alexandra Maldonado, oprichter van Las Reinas Pepiadas, een door vrouwen geleide organisatie en partner van CARE. “Alexandra was als een engel,” vertelt Nany. “Ze omhelsde me en zei: ‘Welkom in je nieuwe thuis. Ben je hier om te werken?’”
Nany vertelde dat ze arepas kon maken — het maïsbrood dat voor veel Venezolanen symbool staat voor thuis. Al de volgende dag hielp Alexandra haar aan haar eerste cateringopdracht.
“Arepas zijn meer dan eten,” zegt Nany. “Ze zijn cultuur, herinneringen aan thuis. Door mijn eten te delen, werd mijn angst minder. Mensen wezen niet met een vinger. Ze zeiden: dit is heerlijk, dank je. Toen dacht ik: ik ben op de juiste plek.”
“Reinas is familie. Het is de plek die mij verwelkomde en me de kans gaf om te groeien en een veilig thuis voor mijn dochter op te bouwen.”
Nanyely Morales
Ondanks de warmte van de gemeenschap waren de eerste maanden moeilijk. Nany worstelde met eenzaamheid en depressieve gevoelens en verlangde intens naar Yancy. Dankzij de steun van Las Reinas kon zij haar dochter al na zes maanden laten overkomen. Yancy werd vrijwel direct opgenomen voor haar hartconditie. De ingrepen die in Venezuela niet mogelijk waren, slaagden in Ecuador.
“Het moment dat ik haar weer vasthield, wist ik dat we het juiste hadden gedaan,” zegt Nany. “Dit is waarom ik ben gegaan.”
De kracht om een nieuw leven op te bouwen
Migratie verandert niet alleen waar je woont, maar ook wie je bent. Nany kwam in Ecuador aan als een vrouw die had geleerd dat veel dingen niet voor vrouwen waren weggelegd — en tegelijk wist ze dat ze geen keuze had.
Tijdens haar reis en de eerste maanden in Ecuador werd duidelijk hoe kwetsbaar vrouwen en meisjes zijn wanneer zij gedwongen worden te vluchten. Overal in de regio lopen zij grotere risico’s op geweld, uitbuiting en uitsluiting, zeker wanneer zij alleen reizen of voor kinderen zorgen. Als legale routes beperkt of onduidelijk zijn, worden deze risico’s alleen maar groter.
Voor Nany was het daarom van levensbelang dat zij een gemeenschap vond die werd geleid door vrouwen. De steun die zij bij Las Reinas Pepiadas vond, bood haar niet alleen praktische hulp, maar ook bescherming en veiligheid. Door andere vrouwen te ontmoeten die haar ervaringen herkenden, voelde ze dat ze niet langer alleen was.
Na verloop van tijd ontdekte Nany opnieuw haar eigen kracht. Zo heeft ze nu haar eigen verhuurservice voor wasmachines — een sector die door mannen wordt gedomineerd — en zet ze zich in om andere migrantenvrouwen te ondersteunen door naar hun verhalen te luisteren en hun toegang tot werk, begeleiding en nieuwe kansen te vergroten.
Nany ziet wat dit betekent voor haar dochter. “Ze kijkt naar mij en zegt dat als ik het kan, zij het ook kan,” vertelt ze trots. “Dat is de mooiste erfenis die ik haar kan meegeven.”
Meer liefde, empathie en menselijkheid
Vandaag maakt Nany deel uit van het outreach-team van Las Reinas Pepiadas. Ze gaat de straat op, ontmoet vrouwen die net in Ecuador zijn aangekomen, luistert naar hun verhalen en biedt hen de steun die zij nodig hebben.
“Migratie gaat niet alleen over Venezolanen, het gaat over iedereen die zijn land moet verlaten. Mijn rol is om een lichtpuntje te bieden.”
Op een koude ochtend bezochten Nany en de andere Reinas een opvanglocatie waar pas aangekomen Venezolaanse vrouwen verbleven. Quito ligt hoog in de Andes en veel vrouwen uit tropisch Venezuela zijn niet voorbereid op de kou — net zoals Nany destijds. De Reinas brachten warme kleding, heaters en warme dranken zoals panela met citroen. Kleine gebaren die de schok van aankomst verzachtten.
Op de muur van de opvang stond in grote letters: Más amor. “Dat is waar wij voor staan: meer liefde, meer empathie, meer menselijkheid,” zegt Nany. Die woorden staan ook als tatoeage op haar pols — een blijvende herinnering aan wat haar door de moeilijkste momenten hielp.
“Niemand laat zijn leven of kinderen achter uit gemak. We vertrekken omdat we moeten. Omdat we geloven dat iets beters mogelijk is.”
Voor vrouwen die dezelfde moeilijke beslissing moeten nemen, heeft Nany een boodschap die ze door ervaring heeft geleerd: het is mogelijk. Elke stap telt, ook de kleine. Werk is waardig — of je nu arepas maakt of kleding strijkt. En bovenal: vertel je verhaal. “Mensen moeten het horen om te begrijpen,” benadrukt Nany.
CARE in Ecuador
In Ecuador ondersteunt CARE migranten en vluchtelingen bij hun sociale en economische integratie door samen te werken met lokale organisaties. Deze partnerschappen richten zich op het voorkomen van geweld tegen vrouwen en meisjes, het versterken van vrouwelijk leiderschap en het creëren van veilige ruimtes waar migrerende vrouwen vaardigheden kunnen ontwikkelen, kennis kunnen delen en hun leven met waardigheid opnieuw kunnen opbouwen. Dankzij deze gemeenschapsgerichte initiatieven krijgen gemigreerde vrouwen toegang tot de middelen, netwerken en kansen die ze nodig hebben om in hun nieuwe thuis te kunnen floreren.
