De humanitaire situatie in Jemen wordt al jaren bestempeld als een van de ernstigste ter wereld. Na ruim 10 jaar conflict, instabiliteit en een diepe economische crisis zijn minstens 18 miljoen mensen afhankelijk van noodhulp. In deze context biedt het Yemen Joint Response-programma (YJR) levensreddende steun. Deze winter reisde ik met collega’s van de Dutch Relief Alliance en het Ministerie van Buitenlandse Zaken naar Jemen. Tijdens dit bezoek spraken we met Jemenitische partners en deelnemers over onze gezamenlijke inzet voor vrouwen en meisjes in deze complexe noodsituatie. Lees hier mijn terugblik.
Levensreddende hulp voor mensen in kwetsbare posities
Samen met zes hulporganisaties binnen de Dutch Relief Alliance (Cordaid, Dorcas, Oxfam, Save the Children, Stichting Vluchteling, ZOA) en Jemenitische partners zet CARE zich via het Yemen Joint Response-programma in om levensreddende hulp te verlenen aan mensen in de meest kwetsbare posities, met name vrouwen en meisjes.
Waarom? De crisis raakt hen extra hard – iedere dag hebben vrouwen en meisjes te maken met diepgewortelde genderongelijkheid, beperkingen in hun bewegingsvrijheid en een gebrek aan politieke en juridische bescherming.
Tegelijk werken CARE en partners aan het versterken van de veerkracht van gemeenschappen die zijn getroffen door het conflict, economische instabiliteit en de verwoestende gevolgen van klimaatverandering. De hulpverlening richt zich vooral op de regio’s Sa’ada, Hajjah, Marib, Taiz, Lahj, Aden en Al Dhale’e, waar veel mensen dringend steun nodig hebben. De hulpverlening bestaat uit de volgende activiteiten:
- Toegang tot schoon water en hygiënische voorzieningen
- Financiële steun om levensonderhoud te verbeteren, voedselzekerheid te vergroten en gezamenlijke initiatieven binnen de gemeenschap te stimuleren
- Gezondheidszorg, inclusief psychosociale en reproductieve zorg, en het versterken van medische klinieken
- Diensten gericht op bescherming, inclusief juridische steun, preventie van geweld en veilige opvanglocaties voor vrouwen en meisjes
Een veilige plek voor vrouwen
De eerste stop tijdens ons bezoek: veilige opvanglocaties en gemeenschapscentra die we samen met Jemenitische partnerorganisaties hebben opgezet. Een van deze partners is de onafhankelijke, door vrouwen geleide Sustainable Development Foundation (SDF), die al sinds 2015 maatschappelijk werk verricht in verschillende delen van het land. SDF zorgt ervoor dat deze opvanglocaties en centra veilig en toegankelijk zijn voor onder meer vrouwen en meisjes, intern ontheemden en hun gastgemeenschappen.
De diepgaande kennis van de Jemenitische context en het sterke vrouwelijke leiderschap van onze lokale partner SDF spelen een onmisbare rol in de hulpverlening.
Elorry Mahou, programmamanager humanitaire actie bij CARE Nederland
Op de veilige opvanglocaties zag ik hoe breed het aanbod aan ondersteuning is: van kinderbescherming en psychosociale zorg tot juridische hulp en begeleiding voor vrouwen die te maken hebben gehad met (seksueel) geweld. Wat mij vooral raakte, was dat dit bovenal plekken zijn waar veiligheid en waardigheid vooropstaan. Vrouwen krijgen hier de ruimte om hun verhaal te delen en zich gehoord te voelen. Daarnaast worden mannen en jongens actief betrokken, bijvoorbeeld in gesprekken over sociale normen.
Tijdens mijn bezoek werd opnieuw duidelijk hoe groot de behoefte is aan dit soort veilige plekken. Vrouwen met wie ik sprak vertelden dat de opvanglocaties niet alleen bescherming bieden, maar ook bijdragen aan hun bewustwording over vrouwenrechten. Bovendien zorgt het voor verbinding tussen vrouwen – het zijn plekken waar zij warm verwelkomd worden.
Even weer kind mogen zijn
De gemeenschapscentra bieden ook steun aan kinderen, waaronder kinderen met een beperking. Ze krijgen hier de kans om weer te spelen en, zoals Plan International’s directeur Garance Reus-Deelder benadrukte, “weer even kind te zijn.”
In een van de centra in Al-Dhale’e, dat door SDF wordt gerund, namen we een kijkje in de creatieve ruimte om de tekeningen van de kinderen te bekijken. De kunstwerken van een veertienjarig meisje raakte ons allemaal diep. Ze verloor haar vader door het conflict en kan zich sindsdien moeilijk met woorden uitdrukken. Maar met tekenen heeft ze een manier gevonden om haar gevoelens te uiten. Het was erg ontroerend om te zien hoe ze op deze manier toch haar verhaal met anderen kan delen.
Activiteiten gericht op bescherming – zoals psychologische steun, maar ook tekenen en schilderen met kinderen – tonen dat humanitaire hulp veel meer is dan alleen het leveren van voedsel en schoon water. Vooral in een langdurige crisis zoals in Jemen, kunnen zulke activiteiten een wereld van verschil maken.
Ze bieden de mogelijkheid om even te ontspannen, verdriet en trauma’s te verwerken en veerkracht terug te vinden. Ik ben ervan overtuigd dat zelfs de kleine momenten van rust, verbinding en creativiteit hoop en waardigheid kunnen brengen, te midden van een situatie die vaak overweldigend is.
Samen medische hulp mogelijk maken
Onze volgende stop was het gezondheidscentrum in Al-Dhale’e, dat mede door CARE is opgezet. Hier werd opnieuw duidelijk hoe belangrijk langdurige samenwerking met lokale partners, autoriteiten en gemeenschappen is.
Het centrum is een mooi voorbeeld van wat mogelijk is als verschillende partijen samenwerken. De grond werd beschikbaar gesteld door de lokale gemeenschap, de bouw gebeurde via cash-for-work-activiteiten, en het centrum brengt gezondheidszorg samen met -diensten gericht op schoon water, sanitatie en hygiëne.
Wat me vooral opviel, was hoe actief de gemeenschap betrokken is – zij hebben het gezondheidscentrum tot stand gebracht en zullen deze plek daarom ook blijven onderhouden.
CARE’s werk in Jemen gaat door
Ik ben diep geraakt door hoe betrokken lokale partners en gemeenschappen zijn bij de activiteiten van het Yemen Joint Response-programma. Zonder hen zouden plekken zoals de veilige opvanglocaties en het gezondheidscentrum niet bestaan. In de gesprekken die ik had, voelde ik de oprechte dankbaarheid van de mensen die hier werken en degenen die hier steun vinden.
Tegelijkertijd is de nood nog steeds enorm. Vooral vrouwen en meisjes leven in kwetsbare omstandigheden, en elke dag hebben ze hulp nodig om veilig te blijven en hun leven op te bouwen. CARE blijft, samen met de Dutch Relief Alliance en onze lokale partners, alles doen wat we kunnen om gemeenschappen in Jemen te ondersteunen.
