Pamoja (DCR)

Samenwerken is de kern van het  ‘PAMOJA’ (=samen in het Swahili) programma, dat CARE Nederland, HealthNet TPO, Save the Children en ZOA Vluchtelingenzorg gezamenlijk uitvoeren in het oosten van DR Congo, het noorden van Oeganda, Burundi, Liberia en het noorden en zuiden van Soedan. Samenwerken aan het verminderen van de armoede in gebieden, die zich herstellen van een (recent) conflict dat gevolgen had voor grote groepen van de bevolking. Samenwerken met Nederlandse en zuidelijke partners, maar vooral met gemeenschappen, overheden en individuele mensen in de betreffende landen.

Onderzoek wijst uit dat in de eerste tien jaar na een conflict de kans 40 % is dat het tot nieuwe conflicten komt. Er heerst wanorde op economisch en sociaal gebied, essentiële voorzieningen zijn niet meer beschikbaar. Om dit allemaal te verbeteren en de kans op het uitbreken van nieuwe gevechten te verminderen, wordt vooral samengewerkt met die landen/ gebieden waarin de armoede het grootst is. Juist daar zijn vooruitgang en terugdringen van de armoede belangrijke voorwaardes bij het voorkomen van nieuwe conflicten en bij het minder noodzakelijk maken van noodhulp. Het PAMOJA-programma loopt van 2011 tot 2015. 

"Ik had geen idee hoe ik geld moest verdienen, maar nu weet ik hoe ik geld kan sparen en investeren. Ik  verkocht één keer per jaar graan, nu meerdere malen. We hebben nu een beter leven. Mijn kinderen gaan naar school, ik heb geen schuld meer bij het gezondheidscentrum, bezoekers krijgen bij mij thuis te eten; we hebben genoeg olie en zout om te koken, en ik hoef geen ruzie meer te maken met mijn man wanneer ik een nieuwe jurk wil kopen. Dank je wel, CARE, " legt Jacqueline, een 40-jarige moeder van acht kinderen, uit. Celestine is de voorzitter van een groep van 30 mensen, die gebruik maakt van het sociaaleconomische CARE programma dat leden van arme gemeenschappen adviseert  over hoe gezamenlijk geld te besparen en te investeren in kleine bedrijven.

De groep van Jacqueline woont in Mulo, een landelijk dorp van 8.500 inwoners net buiten het centrum van Lubero in Noord-Kivu. De groep bestaat voornamelijk uit vrouwen en deze morgen hebben zij zich verzameld om het eerste jaar van het bestaan van deze groep officieel af te sluiten.

Ze zitten buiten op banken in een cirkel met het geld dat ze gezamenlijk hebben gespaard. "Het geld is veilig, niemand steelt hier," vertelt de accountant aan de aanwezige CARE-medewerkers van vandaag. Toen ze een jaar geleden voor het eerst als groep samenkwamen, deden sommigen een bijdrage van 500 Congolese Frank (CF),  rond de 50 dollar cent, anderen stopten tot 2500 CF in de gezamenlijke pot. Ze gingen verder met de wekelijkse bijdragen, niet alleen de leden met geld werden geholpen maar ook de leden met een kleiner budget. Met de betaalde rente, is de groep erin geslaagd een totaal van 1.341 USD te sparen, vandaag wordt dit proportioneel verdeeld. "In het begin was het moeilijk om erop te vertrouwen dat het geld niet kwijt zou raken. Maar we zijn allemaal gebonden aan een overeenkomst,"  zegt een lid. Het grootste deel van de leden van de groep heeft geïnvesteerd in de productie van een lokale alcoholische drank en de verkoop van palmolie en vis.

Via het project Pamoja, gefinancierd door het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken, ondersteunt CARE  naoorlogse gemeenschappen bij de ontwikkeling van duurzaam levensonderhoud. De groep van Jacqueline ervaart de voordelen van wat wordt genoemd  'village savings and loans associations,' VSLA.  Zeer arme gemeenschappen of groepen  kunnen geld sparen en investeren in kleine bedrijven. Pamoja heeft reeds 228 van deze groepen in Lubero en is van plan om er nog 122 te creëren.

"Ik ben zo blij waar ik nu ben. Zodra de bijeenkomst is afgelopen, ga ik naar de school van mijn kinderen om te betalen. Ik heb niet veel te zeggen, maar dank je wel, " zegt Anastasia, 59 jaar oud en moeder van tien.

"Hetzelfde geldt voor mij," bevestigt Dieu Donne, een 31-jarige vader van vier. "Sinds we zijn begonnen, is ons leven gewijzigd. Onze kleren zijn altijd schoon omdat er altijd zeep aanwezig is. "Met een luide “JA” is iedereen het ermee eens om met de activiteiten van de groep door te gaan in het tweede jaar. Justin springt op en zegt gekscherend, "mijn vrouw dwingt me elke dag om de groep niet te verlaten en als ik op reis ben, woont zij de bijeenkomsten voor mij bij." De groep giechelt wanneer Justin weer op zijn plek gaat zitten.

Ook in Mulo, op slechts ongeveer 500 meter afstand, is de vreugde groot. Via het project Ushindi, werkt CARE met zeven kwetsbare vrouwen, waaronder slachtoffers van seksueel geweld, om ze te laten  re-integreren in de maatschappij en te leren zelf hun boterham te verdienen. Als het CARE-team arriveert, is de groep midden in de zeepproductie, de eerste sinds ze een paar dagen geleden zijn getraind.

"Dit zal ons leven veranderen. Het helpt ons om wat geld te verdienen en tegelijkertijd profiteert de gemeenschap ook van de zeep” zegt de 25-jarige en alleenstaande moeder Imakele. Het is de eerste lokale zeep in Lubero en de leden van de groep zijn trots.

Ushindi, gefinancierd door het USAID consortium onder leiding van de International Medical Assistance, verzorgt trainingen voor inkomens genererende activiteiten voor overlevenden van seksueel geweld en andere kwetsbare leden. Dit helpt hen om duurzame middelen te ontwikkelen en zorgt voor een respectabele positie in hun gemeenschappen.

"Het is een heel goed project. Met het geld dat ik verdien, ben ik in staat om mijn zes kinderen te  onderwijzen" zegt Gavuo, 30 jaar oud.

"We hebben ook geleerd om zeep te maken. Wat ik verdien zal ik gebruiken om mijn kinderen naar school te sturen, hen te voeden en medicijnen te kopen" bevestigt Gavuo, 40-jarige oude moeder van 12.

Naast het verbeteren hun leven, zullen zij ook in staat zijn om deel te nemen aan een VSLA en hun aandeel te betalen. De zeven vrouwen zijn het erover eens dat de groep niet alleen geleerd heeft om zeep te maken wat ze de kans op een beter leven heeft gegeven, maar ze hebben ook nieuwe hoop voor een betere toekomst, dankzij de solidariteit en aanmoediging die zij in de groep hebben ervaren.