Nieuws

Nairobi, 6 maart 2008 – De negatieve effecten van klimaatverandering komen extra hard aan bij vrouwen, want zij hebben vaak minder inkomsten, een lager onderwijsniveau en kleinere sociale netwerken dan mannen om op terug te vallen bij een ramp. Klimaatverandering kan tot meer sociale ongelijkheid leiden. Maar de adaptatieplannen van ’s werelds armste landen negeren de opmerkelijke gevolgen van klimaatverandering voor de verschillende sociale groepen.

Na de vernielingen door orkaan Ivan in Madagaskar, de overstromingen van de Zambezi rivier in Zambia en een dreigende droogte in de Hoorn van Afrika, wordt het steeds duidelijker dat vrouwen de grootste last hiervan dragen.

De 48 jarige Fira Alphonsine is de enige uit haar gezin die werkt. Ze woont in het dorp Mahasoa, in de Analajirofo regio in Madagaskar. Ze vertelde over de lange, droge periode voordat orkaan Ivan over het land raasde en over de vernielde rijstoogst door de harde wind. De familie verloor ook haar cassave gewas en veel van de fruitplanten als gevolg van de orkaan.

“Er viel maar weinig te redden van deze oogst, want de periode zonder regen had de oogst al aangetast en de tijd van het overplanten van de rijst viel samen met de storm,” legde ze uit aan CARE medewerkers die noodhulp gaven aan slachtoffers van de orkaan. Alphonsine maakt zich nu zorgen over hoe ze haar familie moet voeden. Ze heeft geen geld om medicijnen te kopen, terwijl haar gezondheid verslechtert doordat er te weinig eten is in het overvolle kamp voor ontheemden.

Mannen en vrouwen worden door klimaatverandering op verschillende manieren getroffen, doordat hun culturen verschillende rechten, rollen en verantwoordelijkheden toewijzen. Ongelijke machtsrelaties en ongelijke toegang tot middelen kunnen de weg naar klimaatadaptatie voor vrouwen versperren. De werkdruk stijgt, doordat de oogst en voedselproductie bij klimaatverandering afneemt. Vrouwen hebben ook groeiende landbouw- en huishoudelijke verplichtingen, aangezien hun mannen migreren om werk te zoeken. Door klimaatverandering zijn vrouwen langer van huis om water en brandhout te halen. Wanneer de gevolgen van klimaatverandering voelbaar worden, zullen meisjes als eerste van school worden gehaald om mee te helpen bij het verdienen van de kost

Hoewel duidelijk is dat vrouwen zwaarder door klimaatverandering worden getroffen, behandelen de Nationale Adaptatieplannen van Acties, die door de VN worden gesteund, mannen en vrouwen nog steeds als gelijk. Ze gebruiken nauwelijks het woord gender en geven bijna geen adviezen hoe vrouwen zich beter aan de gevolgen van extreme weersomstandigheden aan kunnen passen.

Deze plannen moeten de hulp aan de meest kwetsbare sociale groepen bij de adaptatie aan de gevolgen van klimaatverandering als prioriteit maken. Dat betekent de erkenning van diversiteit in een land en het aanpakken van ongelijkheden tussen mannen en vrouwen.

“Als overheden en instanties hun aanpak tegen klimaatverandering formuleren, moeten ze geen ‘alles-in-één’ benadering kiezen, omdat de effecten van klimaatverandering nou eenmaal niet hetzelfde zijn bij de verschillende regio’s, generaties, inkomstengroepen, beroepen en gender,” zegt Dr. Charles Ehrhart, Coördinator Klimaatverandering van CARE International.

Na een natuurramp is noodhulp, zoals voedsel en schoon drinkwater, cruciaal, maar de langlopende gevolgen zullen nog jaren merkbaar zijn. De gevolgen van tyfoon Damrey, die in 2005 over de oostkust van Vietnam raasde, worden bijvoorbeeld nog steeds door de boeren gevoeld. Het zoutgehalte van het land is enorm gestegen, waardoor het onmogelijk is gewassen te laten groeien en een goede oogst te hebben. Vrouwen hebben in het gebied weinig andere mogelijkheden om hun inkomsten te verdienen en velen zijn naar het zuiden gemigreerd om een baan te vinden.

CARE helpt de lokale gemeenschap van Hau Loc om te herstellen van de gevolgen van de tyfoon via het Mangrove Reforestation and Management Project. De mangrove bossen bieden bescherming tegen stormen en erosie. De bossen zijn ook een bron van voedsel en inkomsten. Het project draagt bij aan het aanleggen van 150 hectare nieuwe mangroven in het gebied en richt zich op het ontwikkelen van lokale capaciteit voor het behoud en management van de 300 hectare bestaande mangrovebossen die stormen tegenhouden.

Vrouwen in Hau Loc spelen al lange tijd een belangrijke rol bij het herstel na een ramp, door voor de kinderen te zorgen, eigendom naar veilige plaatsen te brengen, voedsel voor familieleden te verschaffen en huizen na overstromingen schoon te maken en weer op te knappen. Vrouwen zijn ook verantwoordelijk voor de rijstvelden, vissen, het vangen van garnalen en andere soorten in de waterrijke gebieden.

Het Mangrove Project heeft hen geholpen bij het volbrengen van hun rol en heeft hun kwetsbaarheid verlaagd. Vrouwen deden mee aan vergaderingen, workshops en andere projectactiviteiten om hun deelname in besluitvorming te verbeteren. Voor de meeste deelnemers was het de eerste keer in hun leven dat ze een stem hadden in gemeenschappelijke discussies. Ze gaven input en ideeën over plannen.

“Het is belangrijk dat de speciale behoeften van vrouwen apart worden aangepakt,” voegt Dr. Ehrhart toe. “Maar deze benadering is slechts een stap in de goede richting en moet worden aangevuld met inspanningen om sociaaleconomische onrechtvaardigheden en discriminerende machtsstructuren aan te pakken,” legt Ehrhart uit.

Om de belangrijkste zaken van kwetsbare groepen, waaronder vrouwen, op lokaal niveau, eruit te halen en te analyseren, heeft CARE een Climate Vulnerability and Capacity Assessment Tool ontwikkeld. “Door nauw samen te werken met lokale autoriteiten, organisaties en instanties, kunnen we klimaatrisico’s voor vrouwen analyseren, geschikte maatregelen treffen om aan klimaatverandering te adapteren, en deze kennis in planning en besluitvorming te integreren,” zegt Angie Dazé, CARE’s Klimaatverandering Coordinator voor Zuid en West Afrika.

CARE en Klimaatverandering: In CARE’s benadering van lokale adaptatie aan klimaatverandering staat de mens centraal. Het moedigt een veerkrachtiger levensonderhoud aan, versterkt lokale capaciteit door training en promotie van geschikte traditionele kennis, ondersteunt sociale verandering en zet zich in om de onderliggende oorzaken van armoede en de verschillende soorten kwetsbaarheid aan te pakken.

Bekijk het dossier Klimaatverandering

Voor meer informatie over CARE’s klimaatverandering programma’s over de wereld: http://www.careclimatechange.org/