Honger

De gemiddelde Congolees heeft altijd honger. Waarom? Omdat ze geen cent te makken hebben. Gevolg is wel dat je als witte asperge (Mzungu) voor iedereen een blanke portemonnee op twee benen bent. Ze kunnen je aardig vinden of niet, uiteindelijk hopen ze allemaal beter van je te worden. Dat klinkt misschien niet zo aardig, maar het is de realiteit. Soms heb ik daar geen moeite mee. Zo bezocht ik jongens in het ziekenhuis die zwaar verbrand waren door een aanslag met een molotov cocktail. Ze liggen in een armoedig, vuil bed, in een bloedhete kamer, zonder al te veel medische zorg en hebben nauwelijks te eten. Dan vind ik het niet erg hen wat geld toe te stoppen na een interview, zodat ze eerstkomende dagen door kunnen komen.

Aan politieagenten die een dollar voor koffie vragen, geef ik helemaal niets. Dat is ook niet moeilijk. Zij zijn in functie, en ook al worden ze onderbetaald en soms zelfs helemaal niet betaald, hen geld geven is corrupt en daar doe ik niet aan mee.

Lastiger wordt het als een blinde oma langs de auto komt schuifelen, voortgetrokken door haar hartverscheurend kijkende kleindochter van vijf. Soms geef ik iets, soms ook niet. Ik moet eerlijk zeggen, daaraan gaat geen enkele rationele overweging aan vooraf. Het heeft alles te maken met mijn eigen omstandigheden. Als ik gehaast of gestressd ben, geef ik niets. Als ik een goede werkdag achter de rug heb, waar veel is gelukt, dan geef ik wat.

Een lokale journalist geeft me soms wat adviezen en introduceert me bij nuttige mensen. Das heel handig. Maar hoewel hij dus een baan heeft, komt het regelmatig voor dat hij geen cent op zak heeft. Dan betaal ik een broodje en geld om thuis te komen. Hoe weinig geld hij verdient, bleek toen we samen naar Goma zouden reizen, met een vlucht van Monusco. Die vluchten zijn gratis. Hij kon uiteindelijk niet mee omdat er echt geen franc meer in huis was en hij zijn familie niet zonder geld wilde achterlaten. Zijn jaarsalaris? Ongeveer 125 dollar PER JAAR. Hij is geen uitzondering. Verpleegsters verdienen ook zoiets en professoren op een universiteit verdienen rond de 400 dollar per jaar.

Ook mijn fixer en mijn chauffeur verwachten het een en ander van me. Hoewel ik ze betaal, vinden ze het heel gewoon dat ik op de dagen dat we in touw zijn alle eten en drinken voor ze koop. Ze hebben, net als alle Congolezen, altijd honger. Eén maaltijd per dag is heel normaal. Een ontbijt zoals wij dat kennen is een luxe. De meesten eten ’s avonds veel fofo, goedkope deegballen van maniok die goed vullen, maar weinig vitaminen en proteïnen leveren.

Op het eetgedrag van mijn fixer en chauffeur moet ik soms de rem zetten, want ze hebben het idee dat ik in Nederland een comfortabele miljonairsstatus heb. Ik heb ze duidelijk gemaakt dat dit niet het geval was, door ze mee te nemen langs hotels en overal te roepen dat ze te duur zijn. Toen ik genoegen nam met een goedkoop hotel dat alleen bezocht werd door Congolezen, begrepen ze dat de geldbergen niet tot in de hemel rezen.

Mijn fixer (lokale expert die alles voor je regelt), mijn chauffeur, de lokale journalist en de baas van mijn netwerk vinden het ook erg gezellig om aan het einde van de dag bij elkaar te komen op een terras en, onder het genot van een ‘sucré’ (Fanta, Sprite of cola), biertje en veel ongebrande pinda’s, de dag en het programma voor de komende dagen door te nemen. Natuurlijk betaal ik altijd alles. Omdat ik een zelfstandig journalist ben, niet in dienst van krant, radio of tv, moet ik alles voorfinancieren en hopen dat ik uit de kosten kom door de verkoop van artikelen. Elke dollar die ik uitgeef, reken ik altijd uit in (delen van artikelen): tien dollar is eentiende artikel. Mijn budget is beperkt, want in Nederland staan de kranten en bladen niet te springen om verhalen over Afrika te plaatsen. Het gebeurt daarom regelmatig dat iedereen met een volle buik naar huis gaat (ze willen ook geld voor het openbaar vervoer), terwijl ik dan letterlijk geen dollar of franc meer in mijn portemonnee heb om zelf eten te kopen.

Ook dit blog wordt pas over een paar weken betaald, maar ik ga mezelf toch een beetje trakteren op een portie rijst, gebakken rupsen en gekookte maniokbladeren. De kosten: anderhalve dollar. Heerlijk, en er zit alles in wat een mens gezond houdt.