De schaamte voorbij

’s Werelds dodelijkste conflict sinds de Tweede Wereldoorlog speelt zich af in de Democratische Republiek Congo. Maar in de schaduw van de miljoenen slachtoffers, speelt zich nog een andere tragedie af: honderdduizenden vrouwen en kinderen worden het slachtoffer van verkrachting, mishandeling en verminking. CARE probeert daar op twee manieren wat aan te veranderen.

In Congo wordt al bijna vijftien jaar gemoord, gevochten en geplunderd. Het conflict zit enorm ingewikkeld in elkaar en er is een heel scala van oorzaken aan te wijzen. De volkerenmoord die in 1994 plaatsvond in Rwanda is er één van: deze genocide kostte honderdduizenden Hutu’s en Tutsi’s het leven. Veel overlevenden sloegen op de vlucht naar Congo, voortgedreven door het geweld en ernstig verzwakt door ziektes, watergebrek en honger. De niet-aflatende vluchtelingenstroom verhoogde ook de etnische onrust in Congo en was mede aanleiding voor de burgeroorlog die daarna uitbrak. Dat kwam mede omdat zich onder de vluchtelingen vele daders van de Rwandese genocide bevonden, die vanuit Congo aanvallen op Rwanda ondernamen. Uiteindelijk raakten de legers van maar liefst negen verschillende landen, plus de verschillende rebellengroepen, met elkaar slaags. Iedereen leek wel een belang te hebben bij de oorlog in Congo, niet  in de laatste plaats vanwege de lucratieve bodemschatten die de Democratische Republiek rijk is: goud, koper, diamant en vooral coltan, een erts dat gebruikt wordt bij de productie van bijvoorbeeld mobiele telefoons en andere elektronica. Hoewel het einde van de burgeroorlog in 2002 officieel werd afgekondigd, wordt er met name in de provincies Noord- en Zuid-Kivu nog vrijwel dagelijks gevochten. Een aantal partijen lijkt geen profijt te hebben bij vrede. Zij worden rijker van de oorlogssituatie, waarbij ze de bodemschatten kunnen blijven exploiteren. En dus houdt het geweld aan. En daarbij blijkt met name seksueel geweld tegen vrouwen een effectief middel om samenlevingen kapot te maken en angst in te boezemen. Verkrachting diende al als wapen tijdens de burgeroorlog, maar komt na de formele vrede eigenlijk alleen maar vaker voor. Vooral in het oosten van het land, in de provincie Kivu. Hier is het aantal vrouwen dat slachtoffer is van seksueel geweld de afgelopen vijf jaar verdrievoudigd: ongeveer één op de drie vrouwen wordt verkracht.